Η οδοντόβουρτσα δεν χρειάζεται να φαίνεται «χαλασμένη» για να έχει φτάσει η ώρα της αλλαγής. Οι τρίχες φθείρονται σταδιακά, χάνουν το σχήμα τους και καθαρίζουν λιγότερο αποτελεσματικά. Η American Dental Association (ADA) συστήνει αντικατάσταση περίπου κάθε τρεις έως τέσσερις μήνες — ή νωρίτερα όταν οι τρίχες έχουν ανοίξει, λυγίσει ή φθαρεί ορατά.

Ο ημερολογιακός κανόνας είναι αφετηρία

Οι τρεις έως τέσσερις μήνες είναι ένας πρακτικός μέσος όρος, όχι ημερομηνία λήξης. Αν βουρτσίζεις με μεγάλη πίεση, φοράς σιδεράκια ή χρησιμοποιείς την ίδια κεφαλή πιο συχνά, η φθορά μπορεί να έρθει νωρίτερα. Αντίθετα, μια βούρτσα που φαίνεται σχετικά καλή μετά από τέσσερις μήνες δεν σημαίνει ότι πρέπει να παρατείνεται επ’ αόριστον η χρήση της.

Για ηλεκτρική οδοντόβουρτσα, ο ίδιος έλεγχος αφορά την ανταλλακτική κεφαλή. Ακολούθησε και τις οδηγίες του κατασκευαστή, αλλά μην αγνοείς τις ορατά παραμορφωμένες τρίχες.

Τρία σημάδια ότι πρέπει να αλλάξει νωρίτερα

• Οι τρίχες έχουν ανοίξει προς τα έξω. Δεν φτάνουν στα σημεία όπου σχεδιάστηκε να καθαρίζει η βούρτσα.
• Η κεφαλή έχει φθαρεί ή παραμορφωθεί. Ρωγμές και χαλαρά μέρη είναι λόγος άμεσης αντικατάστασης.
• Η ένδειξη φθοράς έχει ξεθωριάσει. Σε ορισμένες κεφαλές αυτό λειτουργεί ως οπτική υπενθύμιση, χωρίς να αντικαθιστά τον πραγματικό έλεγχο.

Αν οι τρίχες ανοίγουν πολύ γρήγορα, το πρόβλημα μπορεί να είναι η υπερβολική πίεση. Το πιο δυνατό βούρτσισμα δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο καθάρισμα και μπορεί να ερεθίζει τα ούλα. Μια βούρτσα με μαλακές τρίχες και ήπιες κινήσεις είναι η συνήθης σύσταση της ADA.

Πώς να τη φροντίζεις ανάμεσα στις αλλαγές

Μετά τη χρήση, ξέπλυνε καλά την κεφαλή με νερό ώστε να απομακρυνθούν υπολείμματα οδοντόκρεμας και τροφών. Φύλαξέ τη όρθια, σε σημείο όπου μπορεί να στεγνώσει στον αέρα. Μην την κλείνεις μόνιμα σε υγρό, αεροστεγές καπάκι, γιατί η υγρασία δεν βοηθά το στέγνωμα.

Μην μοιράζεσαι οδοντόβουρτσα, ακόμη και με μέλος της οικογένειας. Αν πολλές βούρτσες βρίσκονται στο ίδιο δοχείο, φρόντισε οι κεφαλές να μην ακουμπούν μεταξύ τους.

Η ADA δεν συστήνει πλύσιμο της οδοντόβουρτσας σε πλυντήριο πιάτων ή φούρνο μικροκυμάτων· η υψηλή θερμοκρασία μπορεί να καταστρέψει τις τρίχες και τη λαβή. Το απλό ξέπλυμα και το σωστό στέγνωμα είναι συνήθως αρκετά.

Χρειάζεται αλλαγή μετά από κρυολόγημα;

Δεν υπάρχει γενικός κανόνας ότι κάθε ίωση απαιτεί νέα οδοντόβουρτσα. Η ADA αναφέρει ότι οι οδοντόβουρτσες μπορεί να φιλοξενούν βακτήρια, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία ότι αυτό από μόνο του προκαλεί επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία. Αν όμως η βούρτσα έχει ήδη φθαρεί, έχει επιμολυνθεί εμφανώς ή ο οδοντίατρος δώσει εξατομικευμένη οδηγία, η αντικατάσταση είναι λογική.

Μια υπενθύμιση που λειτουργεί

Διάλεξε ένα απλό σύστημα: σημείωσε την ημερομηνία στο ημερολόγιο του κινητού, άλλαζε κεφαλή στην αρχή κάθε εποχής ή κράτα μία κλειστή ανταλλακτική στο ντουλάπι. Το ζητούμενο δεν είναι η τέλεια ακρίβεια, αλλά να μη μένει μια φθαρμένη βούρτσα σε χρήση για μήνες επειδή ξεχάστηκε.

Η αντικατάσταση της οδοντόβουρτσας είναι μόνο ένα μέρος της στοματικής φροντίδας. Η ADA προτείνει βούρτσισμα δύο φορές την ημέρα για δύο λεπτά με φθοριούχο οδοντόκρεμα. Για αιμορραγία ούλων, πόνο, ευαισθησία ή επίμονη κακοσμία, χρειάζεται αξιολόγηση από οδοντίατρο και όχι απλώς νέα βούρτσα.

Πηγή: American Dental Association — Toothbrushes.

Φωτογραφία: Roman Marchenko / Unsplash.