Τα μη ασφαλή τρόφιμα παραμένουν ένα μεγάλο αλλά συχνά υποτιμημένο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Σύμφωνα με τη νέα παγκόσμια εκτίμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, 42 βιολογικοί και χημικοί κίνδυνοι στα τρόφιμα συνδέθηκαν το 2021 με περίπου 866 εκατομμύρια περιστατικά νόσου και 1,52 εκατομμύρια θανάτους.

Η ανάλυση καλύπτει 194 κράτη-μέλη και εκτιμά επίσης 57,1 εκατομμύρια έτη ζωής προσαρμοσμένα για αναπηρία (DALYs). Το μέτρο αυτό συνδυάζει τα χρόνια ζωής που χάνονται από πρόωρο θάνατο με τα χρόνια που βιώνονται με ασθένεια ή αναπηρία.

Δεν πρόκειται μόνο για γαστρεντερίτιδα

Οι διαρροϊκές ασθένειες προκαλούν το μεγαλύτερο μέρος των περιστατικών, όμως η συνολική εικόνα είναι πιο σύνθετη. Χημικοί κίνδυνοι μπορούν να έχουν μικρότερο αριθμό περιστατικών αλλά μεγαλύτερη συμβολή στους θανάτους και στα χαμένα έτη υγιούς ζωής. Ορισμένες λοιμώξεις μπορεί επίσης να οδηγήσουν σε μακροχρόνιες επιπλοκές.

Η εκτίμηση δεν σημαίνει ότι όλα τα περιστατικά επιβεβαιώθηκαν εργαστηριακά. Ο ΠΟΥ συνδυάζει δεδομένα επιτήρησης, μελέτες και μοντέλα ώστε να αποτιμήσει κενά που δεν καταγράφονται πλήρως από τα εθνικά συστήματα. Γι’ αυτό οι αριθμοί πρέπει να διαβάζονται ως τεκμηριωμένες εκτιμήσεις και όχι ως απλή καταμέτρηση δηλωμένων κρουσμάτων.

Τα μικρά παιδιά επηρεάζονται δυσανάλογα

Τα παιδιά κάτω των πέντε ετών φέρουν δυσανάλογο μέρος του παγκόσμιου φορτίου. Η μικρότερη σωματική μάζα, το αναπτυσσόμενο ανοσοποιητικό σύστημα και οι συνέπειες της αφυδάτωσης αυξάνουν την ευαλωτότητα. Η πρόληψη επομένως δεν αφορά μόνο τον έλεγχο των τροφίμων, αλλά και την πρόσβαση σε καθαρό νερό, υγιεινή, έγκαιρη φροντίδα και αξιόπιστη ενημέρωση.

Πέντε πρακτικά μέτρα στο σπίτι

• Πλένουμε τα χέρια, τις επιφάνειες και τα σκεύη πριν και μετά τον χειρισμό τροφίμων.
• Χωρίζουμε ωμά κρέατα και θαλασσινά από τρόφιμα που καταναλώνονται έτοιμα.
• Μαγειρεύουμε επαρκώς και χρησιμοποιούμε θερμόμετρο τροφίμων όταν χρειάζεται.
• Διατηρούμε τα ευπαθή τρόφιμα σε ασφαλή θερμοκρασία και δεν τα αφήνουμε για ώρες εκτός ψυγείου.
• Χρησιμοποιούμε ασφαλές νερό και πρώτες ύλες από αξιόπιστες πηγές.

Πότε χρειάζεται ιατρική συμβουλή

Έντονη αφυδάτωση, αίμα στα κόπρανα, υψηλός ή επίμονος πυρετός, σοβαρός πόνος, συμπτώματα που επιμένουν ή νόσηση σε βρέφη, εγκύους, ηλικιωμένους και ανοσοκατεσταλμένα άτομα χρειάζονται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας.

Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η ασφάλεια τροφίμων αποτελεί κοινή ευθύνη: από την παραγωγή και τη μεταφορά μέχρι την εστίαση και την οικιακή κουζίνα. Καλύτερη επιτήρηση και ταχύτερη διερεύνηση των περιστατικών είναι απαραίτητες, ιδιαίτερα όπου τα συστήματα καταγραφής παραμένουν αδύναμα.

Πρωτογενής πηγή: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, εκτιμήσεις παγκόσμιου βάρους τροφογενών νοσημάτων 2000–2021. Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά ιατρική διάγνωση ή συμβουλή.