Περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους στον κόσμο ζουν πλέον σε αστικές περιοχές και, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το ποσοστό αναμένεται να φτάσει το 68% έως το 2050. Αυτό κάνει τον σχεδιασμό της πόλης σημαντικό κομμάτι της δημόσιας υγείας: οι καθημερινές επιλογές μας δεν εξαρτώνται μόνο από τη θέληση, αλλά και από το περιβάλλον στο οποίο ζούμε.
Η υγεία ξεκινά πριν από το ιατρείο
Σε πρόσφατη ενημέρωση, ο ΠΟΥ περιέγραψε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για στελέχη πόλεων και δημόσιας υγείας από 27 χώρες. Στόχος ήταν να μετατρέψουν έναν οδηγό αξιολόγησης αστικής υγείας σε πρακτικά σχέδια. Το βασικό μήνυμα είναι ότι η υγεία διαμορφώνεται από πολλούς τομείς που συνήθως αποφασίζουν χωριστά.
1. Μετακινήσεις
Ασφαλή πεζοδρόμια, ποδηλατικές διαδρομές και αξιόπιστες δημόσιες συγκοινωνίες μπορούν να εντάξουν περισσότερη κίνηση στην ημέρα. Αντίθετα, οι μεγάλες αποστάσεις, η επικίνδυνη κυκλοφορία και η έλλειψη προσβασιμότητας περιορίζουν ιδιαίτερα τα παιδιά, τους μεγαλύτερους ανθρώπους και τα άτομα με αναπηρία.
2. Στέγαση
Η ποιότητα και το κόστος της κατοικίας συνδέονται με την ασφάλεια, τον ύπνο, τη θερμική άνεση και το άγχος. Μια πολιτική υγείας που αγνοεί την υγρασία, τον υπερβολικό θόρυβο, τον συνωστισμό ή την ενεργειακή φτώχεια αφήνει σημαντικούς κινδύνους εκτός κάδρου.
3. Αέρας και ακραία ζέστη
Η ατμοσφαιρική ρύπανση και οι υψηλές θερμοκρασίες δεν κατανέμονται πάντα ισότιμα. Δέντρα, σκίαση, δροσεροί δημόσιοι χώροι και σχέδια προστασίας για καύσωνες χρειάζονται εκεί όπου η έκθεση και η ευαλωτότητα είναι μεγαλύτερες.
4. Πρόσβαση σε τροφή και υπηρεσίες
Η απόσταση από καταστήματα τροφίμων, σχολεία, χώρους άθλησης και υπηρεσίες υγείας επηρεάζει τι είναι πρακτικά εφικτό. Η «υγιεινή επιλογή» γίνεται πολύ δυσκολότερη όταν απαιτεί περισσότερο χρόνο, χρήμα ή μετακίνηση.
5. Ασφάλεια και δημόσιος χώρος
Ο φωτισμός, η ορατότητα, η συντήρηση και η αίσθηση ασφάλειας επηρεάζουν αν οι άνθρωποι θα περπατήσουν, θα χρησιμοποιήσουν ένα πάρκο ή θα μείνουν σπίτι. Η εμπειρία πρέπει να μετριέται ανά γειτονιά και για διαφορετικές ομάδες κατοίκων.
6. Κοινωνική συμμετοχή
Οι ευκαιρίες για επαφή, πολιτισμό, εργασία και συμμετοχή στην κοινότητα μπορούν να στηρίξουν την ψυχική ευεξία και να μειώσουν την απομόνωση. Η υγιής πόλη δεν είναι μόνο πιο «πράσινη»· είναι και πιο προσβάσιμη, δίκαιη και κοινωνικά συνδεδεμένη.
Τι μπορούμε να κρατήσουμε
- Η καθημερινή υγεία επηρεάζεται από αποφάσεις μεταφορών, στέγασης και πολεοδομίας.
- Τα ίδια μέτρα δεν λειτουργούν το ίδιο σε κάθε γειτονιά.
- Η συμμετοχή των κατοίκων βοηθά να εντοπιστούν εμπόδια που δεν φαίνονται μόνο στα στατιστικά.
- Χρειάζονται μετρήσεις πριν και μετά από μια παρέμβαση, όχι μόνο καλές προθέσεις.
Η ενημέρωση του ΠΟΥ περιγράφει εκπαίδευση και σχεδιασμό ικανοτήτων, όχι κλινική μελέτη και όχι απόδειξη ότι μία συγκεκριμένη παρέμβαση θα βελτιώσει την υγεία παντού. Κάθε πόλη χρειάζεται τοπικά δεδομένα, αξιολόγηση και συνεργασία ανάμεσα σε διαφορετικούς φορείς.
