Δεν χρειάζεται να συμβεί κάτι εντυπωσιακό για να νιώσουμε ότι μια συνάντηση με έναν άνθρωπο που αγαπάμε μας έκανε καλό. Μερικές φορές αρκεί ένας καφές, μια βόλτα ή μια συζήτηση που μας έκανε να γελάσουμε.
Η επιστήμη αντιμετωπίζει πλέον την κοινωνική σύνδεση ως σημαντικό μέρος της υγείας. Δεν σημαίνει ότι μια αγκαλιά ή μια ευχάριστη συζήτηση λειτουργεί σαν «θεραπεία». Σημαίνει ότι οι σταθερές και υποστηρικτικές σχέσεις αποτελούν μέρος του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο διαχειριζόμαστε το στρες και φροντίζουμε τον εαυτό μας.
Το σώμα μας δεν λειτουργεί απομονωμένα από τους άλλους
Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον. Οι σχέσεις μας επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε την καθημερινότητα, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζουμε στρες ή δυσκολίες.
Όταν βρισκόμαστε με ανθρώπους που εμπιστευόμαστε, μπορεί να αισθανόμαστε ότι έχουμε κάπου να απευθυνθούμε, ότι μας ακούν και ότι δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε τα πάντα μόνοι μας. Αυτή η αίσθηση υποστήριξης αποτελεί βασικό κομμάτι της κοινωνικής σύνδεσης.
Τι γίνεται με το στρες;
Οι υποστηρικτικές σχέσεις μπορούν να μας βοηθήσουν να διαχειριζόμαστε καλύτερα το στρες. Το CDC αναφέρει ότι οι ουσιαστικές κοινωνικές συνδέσεις συνδέονται με καλύτερη διαχείριση του στρες, του άγχους και της κατάθλιψης, καθώς και με καλύτερη ποιότητα ύπνου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το να περάσουμε ένα βράδυ με φίλους θα «ρίξει» αυτόματα το στρες ή ότι μια κοινωνική δραστηριότητα μπορεί να αντικαταστήσει την κατάλληλη φροντίδα όταν υπάρχει πρόβλημα. Η σχέση είναι πιο σύνθετη και επηρεάζεται από την ποιότητα των σχέσεων, τις συνθήκες ζωής και πολλούς ακόμη παράγοντες.
Δεν έχει σημασία μόνο πόσους ανθρώπους έχουμε γύρω μας
Η κοινωνική σύνδεση δεν μετριέται απλώς από τον αριθμό των επαφών μας.
Μπορεί κάποιος να βρίσκεται καθημερινά ανάμεσα σε ανθρώπους και παρ’ όλα αυτά να νιώθει μόνος. Αντίθετα, μια μικρότερη ομάδα ανθρώπων μπορεί να προσφέρει ουσιαστική υποστήριξη και αίσθηση του ανήκειν.
Γι’ αυτό η ποιότητα των σχέσεων έχει ιδιαίτερη σημασία. Το να νιώθουμε ότι μας ακούν, μας υποστηρίζουν και μας εκτιμούν μπορεί να είναι πιο σημαντικό από το να έχουμε ένα μεγάλο κοινωνικό δίκτυο.
Μπορεί να επηρεαστεί και η σωματική υγεία;
Η κοινωνική σύνδεση έχει συσχετιστεί με μια σειρά από δείκτες σωματικής και ψυχικής υγείας. Το CDC αναφέρει ότι οι ισχυρότερες κοινωνικές σχέσεις συνδέονται με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και καλύτερη συνολική υγεία, ενώ η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για διάφορα προβλήματα υγείας.
Χρειάζεται όμως προσοχή στην ερμηνεία. Οι συσχετίσεις δεν σημαίνουν ότι το να περνάμε χρόνο με αγαπημένα πρόσωπα από μόνο του προκαλεί συγκεκριμένο αποτέλεσμα στην υγεία. Οι κοινωνικές σχέσεις συνδέονται με πολλές άλλες πλευρές της ζωής, όπως η σωματική δραστηριότητα, ο ύπνος, οι συνήθειες και η πρόσβαση σε υποστήριξη.
Και ο εγκέφαλος συμμετέχει σε όλη αυτή τη διαδικασία
Η κοινωνική αλληλεπίδραση δεν είναι απλώς ανταλλαγή λέξεων. Όταν μιλάμε πρόσωπο με πρόσωπο, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται ταυτόχρονα τη γλώσσα, τον τόνο της φωνής, τις εκφράσεις και το κοινωνικό πλαίσιο.
Νευροεπιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι η ζωντανή κοινωνική αλληλεπίδραση επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο επεξεργαζόμαστε την ομιλία και ότι κατά τη διάρκεια μιας πραγματικής συνομιλίας εμφανίζονται συντονισμένες δραστηριότητες σε περιοχές που σχετίζονται με την παραγωγή και την κατανόηση της γλώσσας.
Τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητα;
Δεν χρειάζεται να γεμίσουμε το πρόγραμμα με κοινωνικές δραστηριότητες για να «βελτιώσουμε την υγεία μας». Μικρές, σταθερές επαφές μπορούν να έχουν μεγαλύτερη αξία όταν είναι ουσιαστικές.
Μια τηλεφωνική επικοινωνία με έναν φίλο, ένα γεύμα με την οικογένεια, μια κοινή βόλτα ή ακόμη και ένα σύντομο μήνυμα σε κάποιον που έχουμε καιρό να δούμε μπορούν να διατηρούν τις σχέσεις ενεργές.
Το CDC προτείνει, μεταξύ άλλων, να αφιερώνουμε χρόνο στους ανθρώπους που νοιαζόμαστε, να ζητάμε βοήθεια όταν τη χρειαζόμαστε και να αναζητούμε δραστηριότητες που δημιουργούν αίσθηση του ανήκειν.
Τι κρατάμε
Ο χρόνος με ανθρώπους που αγαπάμε δεν είναι απλώς μια ευχάριστη πλευρά της καθημερινότητας. Οι ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις συνδέονται με την ψυχική ευεξία, τη διαχείριση του στρες και συνολικά με καλύτερους δείκτες υγείας.
Το ζητούμενο δεν είναι να είμαστε διαρκώς με άλλους. Είναι να έχουμε σχέσεις στις οποίες νιώθουμε ότι υπάρχει αμοιβαιότητα, υποστήριξη και πραγματική σύνδεση.
Πότε χρειάζεται περισσότερη προσοχή
Αν η απομάκρυνση από τους άλλους γίνεται επίμονη και συνοδεύεται από έντονη μοναξιά, σημαντικές αλλαγές στον ύπνο ή την ενέργεια, δυσκολία στην καθημερινότητα ή επίμονη συναισθηματική επιβάρυνση, αξίζει να συζητηθεί με επαγγελματία υγείας.
