Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έθεσε σε δημόσια διαβούλευση ένα νέο, ενιαίο μοντέλο διατροφικού προφίλ για ρυθμιστικά μέτρα. Στόχος του είναι να βοηθήσει τις δημόσιες αρχές να εντοπίζουν με πιο συνεπή και διαφανή τρόπο ποια βιομηχανικά παραγόμενα, προσυσκευασμένα τρόφιμα χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή στο πλαίσιο πολιτικών για τη διατροφή.
Το σχέδιο δεν είναι ακόμη τελική οδηγία. Η διαβούλευση παραμένει ανοικτή έως τις 27 Νοεμβρίου 2026 και ο ΠΟΥ ζητά σχόλια για τη σαφήνεια, την πρακτική εφαρμογή και τα απαιτούμενα δεδομένα. Για τον καταναλωτή, η συζήτηση έχει σημασία επειδή συνδέεται με εργαλεία όπως η επισήμανση στο μπροστινό μέρος της συσκευασίας, οι κανόνες προώθησης τροφίμων και οι προδιαγραφές για δημόσιες προμήθειες.
Τι εξετάζει το προσχέδιο
Το μοντέλο συνδυάζει δύο ομάδες κριτηρίων. Η πρώτη αφορά θρεπτικά συστατικά που, όταν καταναλώνονται σε μεγάλη ποσότητα, συνδέονται με αυξημένο διατροφικό κίνδυνο: κορεσμένα λιπαρά, τρανς λιπαρά, σάκχαρα και νάτριο. Η δεύτερη αφορά ορισμένα συστατικά που χρησιμοποιούνται κυρίως για γεύση ή εμφάνιση, όπως αρώματα, χρώματα και γλυκαντικά.
Ένα προϊόν μπορεί να επισημανθεί από το μοντέλο όταν υπερβαίνει ένα ή περισσότερα όρια ή όταν περιλαμβάνει ένα από τα συγκεκριμένα συστατικά. Ο ΠΟΥ διευκρινίζει ότι η συμπερίληψη αρωμάτων, χρωμάτων ή γλυκαντικών δεν σημαίνει ότι αυτά θεωρούνται αυτομάτως μη ασφαλή. Χρησιμοποιούνται ως μέρος μιας μεθόδου αναγνώρισης προϊόντων που έχουν σχεδιαστεί ώστε να είναι ιδιαίτερα ελκυστικά και να καταναλώνονται εύκολα.
Δεν είναι ατομική «βαθμολογία υγείας»
Ένα διατροφικό προφίλ είναι εργαλείο πολιτικής, όχι διάγνωση για έναν άνθρωπο και ούτε πλήρης αξιολόγηση κάθε τροφίμου. Δεν αντικαθιστά τη συνολική εικόνα της διατροφής, το μέγεθος της μερίδας, τη συχνότητα κατανάλωσης ή τις εξατομικευμένες ανάγκες.
Η ισορροπία, η ποικιλία και η επάρκεια παραμένουν βασικές αρχές μιας υγιεινής διατροφής. Ένα τρόφιμο που εμπίπτει σε ρυθμιστικό κριτήριο δεν γίνεται «απαγορευμένο», ενώ ένα προϊόν που δεν εμπίπτει δεν αποτελεί από μόνο του εγγύηση μιας ισορροπημένης επιλογής.
Πού θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί
Οι κυβερνήσεις μπορούν να αξιοποιούν μοντέλα διατροφικού προφίλ για να ορίζουν ποια προϊόντα καλύπτονται από συγκεκριμένα μέτρα. Παραδείγματα είναι οι περιορισμοί στη διαφήμιση ανθυγιεινών τροφίμων προς παιδιά, η επισήμανση στο μπροστινό μέρος της συσκευασίας, τα φορολογικά μέτρα και τα πρότυπα για τρόφιμα που διατίθενται σε σχολεία, νοσοκομεία ή άλλες δημόσιες δομές.
Η πρόκληση είναι η συνέπεια. Χωρίς κοινά κριτήρια, διαφορετικοί κανόνες μπορεί να ταξινομούν το ίδιο προϊόν με διαφορετικό τρόπο. Το προσχέδιο επιχειρεί να ενοποιήσει υφιστάμενες συστάσεις του ΠΟΥ για τα θρεπτικά συστατικά, τα παγκόσμια όρια νατρίου και τις πολιτικές για το διατροφικό περιβάλλον.
Τι σημαίνει για τις ετικέτες τροφίμων
Για να εφαρμοστεί ένα τέτοιο μοντέλο, οι αρχές χρειάζονται αξιόπιστες δηλώσεις θρεπτικών συστατικών και καταλόγους συστατικών. Το σχέδιο εξετάζει πώς οι εθνικοί κανόνες επισήμανσης μπορούν να ευθυγραμμιστούν με τις πληροφορίες που απαιτούνται για την ταξινόμηση.
Για τους καταναλωτές, αυτό ενισχύει τη σημασία της καθαρής και συγκρίσιμης ετικέτας. Η ονομασία ενός προϊόντος ή ένας ισχυρισμός στην εμπρόσθια όψη δεν αρκούν. Χρειάζεται να εξετάζονται η διατροφική δήλωση, η ποσότητα αναφοράς και ο κατάλογος συστατικών.
Πώς να διαβάζετε πρακτικά μια συσκευασία
- Ελέγξτε την ποσότητα αναφοράς. Οι τιμές μπορεί να δίνονται ανά 100 γραμμάρια, ανά 100 ml ή ανά μερίδα.
- Συγκρίνετε παρόμοια προϊόντα. Η σύγκριση είναι πιο χρήσιμη όταν αφορά την ίδια κατηγορία και την ίδια μονάδα.
- Κοιτάξτε νάτριο ή αλάτι, σάκχαρα και κορεσμένα λιπαρά. Μην βασίζεστε μόνο σε έναν ισχυρισμό όπως «light» ή «φυσικό».
- Διαβάστε τον κατάλογο συστατικών. Τα συστατικά εμφανίζονται συνήθως κατά φθίνουσα σειρά βάρους.
- Σκεφτείτε τη συχνότητα και τη μερίδα. Η συνολική διατροφική συνήθεια έχει μεγαλύτερη σημασία από ένα μεμονωμένο προϊόν.
Η διαβούλευση παραμένει ανοικτή
Ο ΠΟΥ ζητά παρατηρήσεις από κράτη, ειδικούς, ακαδημαϊκούς και οργανώσεις για το αν το μοντέλο είναι σαφές και εφαρμόσιμο σε διαφορετικά συστήματα τροφίμων. Μετά το κλείσιμο της διαδικασίας, τα σχόλια θα εξεταστούν πριν οριστικοποιηθεί το κείμενο.
Μέχρι τότε, είναι σημαντικό να αποφεύγονται οι απόλυτες ερμηνείες. Το προσχέδιο αποτελεί πρόταση για ρυθμιστική ταξινόμηση και όχι νέα θεραπευτική σύσταση ή ατομικό διαιτολόγιο.
Επίσημη πηγή: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας — δημόσια διαβούλευση για το ολοκληρωμένο μοντέλο διατροφικού προφίλ.
Φωτογραφία: Paul Einerhand / Unsplash. Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά εξατομικευμένη συμβουλή από επαγγελματία υγείας ή διαιτολόγο.



