Η βιταμίνη Κ είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική πήξη του αίματος και συμμετέχει στη διατήρηση υγιών οστών. Για τους περισσότερους ανθρώπους, μια διατροφή με λαχανικά και ποικιλία τροφών καλύπτει τις ανάγκες. Η βασική εξαίρεση που απαιτεί οργανωμένη καθοδήγηση είναι η θεραπεία με βαρφαρίνη, επειδή απότομες αλλαγές στην πρόσληψη βιταμίνης Κ μπορούν να επηρεάσουν τη δράση του φαρμάκου.

Τι κάνει στον οργανισμό

Ο οργανισμός χρειάζεται βιταμίνη Κ για να ενεργοποιεί πρωτεΐνες που συμμετέχουν στην πήξη. Χωρίς επαρκή ποσότητα, το αίμα μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να πήξει και να εμφανίζονται εύκολα μώλωπες ή αιμορραγία. Η βιταμίνη συμμετέχει επίσης σε πρωτεΐνες που σχετίζονται με τον μεταβολισμό των οστών.

Υπάρχουν διαφορετικές μορφές. Η φυλλοκινόνη, γνωστή ως Κ1, βρίσκεται κυρίως σε φυτικές τροφές. Οι μενακινόνες, ή Κ2, περιλαμβάνουν περισσότερες ενώσεις και υπάρχουν σε ορισμένα ζωικά και ζυμωμένα τρόφιμα, καθώς και σε συμπληρώματα.

Πόση χρειάζονται οι ενήλικες

Σύμφωνα με το NIH Office of Dietary Supplements, η επαρκής ημερήσια πρόσληψη για άνδρες από 19 ετών είναι 120 μικρογραμμάρια και για γυναίκες από 19 ετών 90 μικρογραμμάρια. Για τις ενήλικες κατά την εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό η τιμή παραμένει 90 μικρογραμμάρια.

Οι ποσότητες είναι στόχοι συνολικής διατροφικής πρόσληψης και όχι οδηγία για λήψη συμπληρώματος. Η περιεκτικότητα των τροφών διαφέρει και δεν χρειάζεται κάθε ημέρα να είναι αριθμητικά ίδια, εκτός αν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική οδηγία.

Ποιες τροφές την προσφέρουν

• Σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όπως σπανάκι και kale.
• Μπρόκολο και μαρούλι.
• Φυτικά έλαια.
• Ορισμένα φρούτα, όπως μύρτιλα και σύκα.
• Αυγά, τυρί, κρέας και προϊόντα σόγιας.

Η κατανάλωση αυτών των τροφών στο πλαίσιο ισορροπημένων γευμάτων προσφέρει και άλλες βιταμίνες, μέταλλα, φυτικές ίνες και πρωτεΐνες. Η αξία τους δεν περιορίζεται σε ένα μόνο θρεπτικό συστατικό.

Είναι συχνή η έλλειψη;

Η έλλειψη βιταμίνης Κ είναι σπάνια στους υγιείς ενήλικες. Υψηλότερο κίνδυνο μπορεί να έχουν άνθρωποι με καταστάσεις που μειώνουν την απορρόφηση λίπους, όπως κυστική ίνωση, κοιλιοκάκη, ελκώδης κολίτιδα ή σύνδρομο βραχέος εντέρου, καθώς και όσοι έχουν υποβληθεί σε βαριατρική επέμβαση.

Τα νεογνά αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία και γι’ αυτό εφαρμόζεται προληπτική χορήγηση βιταμίνης Κ κατά τη γέννηση σύμφωνα με τα ιατρικά πρωτόκολλα. Η πρακτική αυτή δεν πρέπει να συγχέεται με τη χρήση συμπληρωμάτων στους ενήλικες.

Τι γνωρίζουμε για τα οστά

Η βιταμίνη Κ είναι απαραίτητη για πρωτεΐνες των οστών. Ορισμένες μελέτες συνδέουν μεγαλύτερη πρόσληψη τροφών πλούσιων σε βιταμίνη Κ με ισχυρότερα οστά ή χαμηλότερο κίνδυνο κατάγματος ισχίου. Ωστόσο, οι δοκιμές συμπληρωμάτων δεν έχουν δώσει σταθερά αποτελέσματα.

Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει επαρκής βάση για να θεωρείται οποιοδήποτε συμπλήρωμα βιταμίνης Κ θεραπεία πρόληψης καταγμάτων. Η υγεία των οστών εξαρτάται επίσης από ασβέστιο, βιταμίνη D, πρωτεΐνη, άσκηση, ορμονική κατάσταση και άλλους παράγοντες.

Η κρίσιμη αλληλεπίδραση με τη βαρφαρίνη

Η βαρφαρίνη είναι αντιπηκτικό που αλληλεπιδρά σοβαρά με τη βιταμίνη Κ. Το ζητούμενο συνήθως δεν είναι να αποκλειστούν τα πράσινα λαχανικά, αλλά να παραμένει σχετικά σταθερή η ποσότητα βιταμίνης Κ από ημέρα σε ημέρα, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού ή του αντιπηκτικού ιατρείου.

Μια ξαφνική μεγάλη μείωση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγίας, ενώ μια απότομη αύξηση μπορεί να μειώσει την αντιπηκτική δράση και να αυξήσει τον κίνδυνο θρόμβωσης. Κάθε αλλαγή σε διατροφή ή συμπλήρωμα πρέπει να συζητείται πριν εφαρμοστεί.

Άλλες αλληλεπιδράσεις

Παρατεταμένη χρήση ορισμένων αντιβιοτικών μπορεί να μειώσει την παραγωγή βιταμίνης Κ από βακτήρια του εντέρου. Φάρμακα που δεσμεύουν χολικά οξέα και η ορλιστάτη μπορούν να μειώσουν την απορρόφησή της. Η σημασία διαφέρει ανάλογα με τη δόση, τη διάρκεια και τη συνολική κατάσταση του ατόμου.

Χρειάζεται συμπλήρωμα;

Για τον γενικό πληθυσμό, η προτεραιότητα είναι η ποικιλία τροφών. Συμπλήρωμα μπορεί να χρειάζεται σε συγκεκριμένη έλλειψη ή πρόβλημα απορρόφησης, αλλά η απόφαση πρέπει να βασίζεται σε ιατρική αξιολόγηση. Ισχυρισμοί για προστασία της καρδιάς ή θεραπεία της οστεοπόρωσης δεν τεκμηριώνονται επαρκώς από τα διαθέσιμα στοιχεία.

Ενημερώστε γιατρό και φαρμακοποιό για όλα τα συμπληρώματα και φάρμακα που λαμβάνετε. Η πληροφορία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική πριν από επέμβαση, κατά την αλλαγή αντιπηκτικής αγωγής ή όταν αλλάζει σημαντικά η διατροφή.

Πηγή: NIH Office of Dietary Supplements — Vitamin K Fact Sheet for Consumers.

Το άρθρο παρέχει γενική ενημέρωση και δεν αντικαθιστά εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.