Η ακραία ζέστη δεν αποτελεί μόνο ζήτημα δυσφορίας. Ένα νέο διεθνές πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, της UNICEF και του Ταμείου Πληθυσμού του ΟΗΕ προτείνει για πρώτη φορά ένα κοινό σύνολο δεικτών, ώστε οι χώρες να παρακολουθούν συστηματικά τις πιθανές επιπτώσεις της θερμικής έκθεσης στην εγκυμοσύνη, στα νεογνά και στα παιδιά.
Τι αλλάζει με το νέο πλαίσιο
Η βασική ιδέα είναι να συνδυάζονται δεδομένα υγείας με στοιχεία έκθεσης στη ζέστη, όπως η θερμοκρασία του αέρα. Έτσι, οι υπηρεσίες δημόσιας υγείας μπορούν να εντοπίζουν ασυνήθιστες μεταβολές κατά τη διάρκεια περιόδων υψηλών θερμοκρασιών, να διερευνούν τα ευρήματα και να οργανώνουν έγκαιρα μέτρα προστασίας.
Στους προτεινόμενους δείκτες περιλαμβάνονται οι πρόωροι τοκετοί, οι θνησιγενείς γεννήσεις, το χαμηλό βάρος γέννησης, η υπέρταση της κύησης, οι θάνατοι παιδιών και οι επισκέψεις σε δομές υγείας κατά τις ημέρες ακραίας ζέστης. Προτείνεται επίσης η παρακολούθηση της σχολικής παρουσίας, επειδή οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επηρεάσουν την καθημερινότητα και τη λειτουργία των παιδιών.
Τι δείχνουν τα διαθέσιμα στοιχεία
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι η έκθεση σε ακραία ζέστη έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο ανεπιθύμητων εκβάσεων από την εγκυμοσύνη έως την παιδική ηλικία. Στην ανακοίνωση συνοψίζεται εύρημα για αύξηση 26% στις πιθανότητες πρόωρου τοκετού σε συνθήκες έκθεσης στη ζέστη. Πρόκειται για εκτίμηση σε επίπεδο πληθυσμού και δεν σημαίνει ότι κάθε μεμονωμένη κύηση θα έχει το ίδιο αποτέλεσμα.
Το πλαίσιο επισημαίνει ακόμη ότι τα βρέφη κάτω του ενός έτους βίωσαν το 2024 πολύ περισσότερες ημέρες καύσωνα σε σύγκριση με την περίοδο αναφοράς 1986–2005. Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου 1,5 δισεκατομμύριο παιδιά εκτίθενται σε κύματα ζέστης που γίνονται συχνότερα, διαρκούν περισσότερο ή είναι εντονότερα.
Πρακτική σημασία για τις υπηρεσίες υγείας
Η συστηματική καταγραφή δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η ζέστη προκάλεσε κάθε επιμέρους περιστατικό. Μπορεί, όμως, να δείξει πότε και πού εμφανίζονται μεταβολές που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση. Παράλληλα, βοηθά τις δομές υγείας να προετοιμαστούν για μεγαλύτερη ζήτηση, να ενισχύσουν τις προειδοποιήσεις προς εγκύους και οικογένειες και να εντοπίσουν κοινότητες με μεγαλύτερη έκθεση.
Ο ΠΟΥ ζητά από τις χώρες να αναπτύσσουν σχέδια δράσης για τη ζέστη που ανταποκρίνονται στις τοπικές συνθήκες, ενσωματώνουν τις ανάγκες των εγκύων, των νεογνών και των παιδιών και συνδέονται με συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.
Τι να κρατήσουμε
Το νέο πλαίσιο δεν αντικαθιστά τις εξατομικευμένες οδηγίες του μαιευτήρα ή του παιδιάτρου. Δημιουργεί, όμως, ένα κοινό εργαλείο για να μετριέται καλύτερα ένα αυξανόμενο πρόβλημα δημόσιας υγείας. Σε ημέρες υψηλής θερμοκρασίας, οι έγκυοι και οι γονείς χρειάζεται να ακολουθούν τις οδηγίες των τοπικών αρχών και της ιατρικής τους ομάδας, ιδίως όταν υπάρχουν συμπτώματα αδιαθεσίας ή υποκείμενα προβλήματα υγείας.
