Νέα παγκόσμια εκτίμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας δείχνει ότι ένας στους τέσσερις εφήβους ηλικίας 11–17 ετών ανέφερε πως δεν συμπλήρωσε τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας σε καμία ημέρα της προηγούμενης εβδομάδας. Σε απόλυτους αριθμούς, η εκτίμηση αντιστοιχεί σε περίπου 240 εκατομμύρια νέους.

Το εύρημα δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι έφηβοι έμειναν απολύτως ακίνητοι. Μετρά αν υπήρξε ημέρα κατά την οποία συμπληρώθηκε το όριο των 60 λεπτών μέτριας έως έντονης δραστηριότητας. Η διάκριση είναι σημαντική για να μη μετατραπεί ένα στατιστικό αποτέλεσμα σε ετικέτα για κάθε παιδί.

Τι έδειξε η παγκόσμια ανάλυση

Η μελέτη βασίστηκε σε 389 πληθυσμιακές έρευνες από 140 χώρες και περιοχές, με περισσότερους από 3,2 εκατομμύρια εφήβους. Κατά μέσο όρο, οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι ήταν ενεργοί 2,7 ημέρες την εβδομάδα, ενώ μόνο το 14% συμπλήρωνε το όριο και τις επτά ημέρες.

Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι η εικόνα έχει αλλάξει ελάχιστα σε διάστημα δεκαπέντε ετών. Αυτό μεταφέρει το ερώτημα από την ατομική «πειθαρχία» στο περιβάλλον: αν υπάρχουν ασφαλείς διαδρομές, ελεύθεροι χώροι, οικονομικά προσβάσιμες επιλογές, χρόνος στο σχολικό πρόγραμμα και κοινωνική υποστήριξη.

Η διαφορά ανάμεσα σε κορίτσια και αγόρια

Το 28% των κοριτσιών ανέφερε καμία ενεργή ημέρα, έναντι 22% των αγοριών. Μόνο το 11% των κοριτσιών δήλωσε δραστηριότητα και τις επτά ημέρες, σε σύγκριση με 17% των αγοριών. Η διαφορά εμφανίστηκε σχεδόν σε όλες τις χώρες και τις περιφέρειες του ΠΟΥ.

Οι αριθμοί δεν εξηγούν μόνοι τους την αιτία. Η πρόσβαση σε ασφαλείς εγκαταστάσεις, οι κοινωνικές προσδοκίες, το κόστος, οι υποχρεώσεις στο σπίτι, η διαθεσιμότητα κατάλληλων προγραμμάτων και η αίσθηση ασφάλειας στον δημόσιο χώρο μπορούν να επηρεάζουν διαφορετικά τα κορίτσια.

Τι θεωρείται μέτρια ή έντονη δραστηριότητα

Μέτρια δραστηριότητα είναι συνήθως εκείνη που αυξάνει αισθητά την αναπνοή και τους παλμούς αλλά επιτρέπει ακόμη μια συζήτηση: γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο σε άνετο ρυθμό, χορός ή δραστήριο παιχνίδι. Η έντονη δραστηριότητα ανεβάζει περισσότερο την προσπάθεια, όπως το τρέξιμο, ένα γρήγορο ομαδικό άθλημα ή η ανάβαση σε ανηφόρα.

Ο χρόνος δεν χρειάζεται να προέρχεται από οργανωμένο άθλημα. Μπορεί να συγκεντρώνεται από τη μετακίνηση, το διάλειμμα, το παιχνίδι, τις δουλειές που απαιτούν κίνηση και τη συμμετοχή σε δραστηριότητες της κοινότητας. Για πολλούς εφήβους, η πιο βιώσιμη λύση είναι ο συνδυασμός μικρών ευκαιριών μέσα στην ημέρα.

Γιατί δεν βοηθά η ενοχή

Το να λέμε σε έναν έφηβο απλώς «κουνήσου περισσότερο» αγνοεί τα εμπόδια που μπορεί να αντιμετωπίζει. Ένα παιδί μπορεί να μην έχει ασφαλές πεζοδρόμιο, να επιστρέφει αργά από το σχολείο, να μην αισθάνεται άνετα σε ανταγωνιστικά αθλήματα ή να ζει με χρόνια πάθηση που απαιτεί προσαρμογή.

Η πίεση που συνδέει την κίνηση αποκλειστικά με το βάρος ή την εμφάνιση μπορεί επίσης να απομακρύνει τον έφηβο. Πιο χρήσιμη είναι η σύνδεση με άμεσα οφέλη: καλύτερη διάθεση, κοινωνική επαφή, ευχάριστη έξοδος, ενέργεια και αίσθηση ικανότητας.

Ένα πρακτικό οικογενειακό πλάνο

• Ρωτήστε πριν προτείνετε. Ποια μορφή κίνησης αρέσει πραγματικά στον έφηβο και τι τον δυσκολεύει;
• Ξεκινήστε από το καθημερινό πρόγραμμα. Μια διαδρομή με τα πόδια, λίγα λεπτά ποδηλάτου ή ένα ενεργό διάλειμμα μπορούν να είναι πιο ρεαλιστικά από μια νέα συνδρομή.
• Δώστε επιλογές χωρίς σύγκριση. Χορός, πεζοπορία, κολύμβηση, πολεμικές τέχνες, πατίνι και ομαδικά αθλήματα δεν ταιριάζουν σε όλους με τον ίδιο τρόπο.
• Μειώστε τα εμπόδια. Εξετάστε τη μετακίνηση, τον εξοπλισμό, την ασφάλεια, το κόστος και το ωράριο.
• Κρατήστε την πρόοδο ευέλικτη. Μια εβδομάδα εξετάσεων ή ασθένειας δεν ακυρώνει τη συνολική προσπάθεια.

Πότε χρειάζεται επαγγελματική συμβουλή

Έφηβοι με καρδιολογικό ή αναπνευστικό πρόβλημα, αναπηρία, πρόσφατο τραυματισμό, έντονο πόνο, λιποθυμικό επεισόδιο ή σημαντική αποχή από την κίνηση μπορεί να χρειάζονται εξατομικευμένη καθοδήγηση. Ο παιδίατρος ή άλλος κατάλληλος επαγγελματίας υγείας μπορεί να προτείνει ασφαλή κλιμάκωση και προσαρμογές.

Η νέα εκτίμηση είναι κυρίως μήνυμα για συστήματα και κοινότητες. Η κίνηση γίνεται ευκολότερη όταν το σχολείο, η γειτονιά, οι μεταφορές και οι οικογενειακές συνθήκες τη μετατρέπουν σε φυσικό μέρος της ημέρας, όχι σε μία ακόμη υποχρέωση.

Πρωτογενής πηγή: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, 4 Νοεμβρίου 2026.