Δεν πεινάς πραγματικά, αλλά ανοίγεις το ψυγείο. Δεν έχεις όρεξη για φαγητό, αλλά ψάχνεις κάτι να τσιμπήσεις επειδή δεν έχεις τι να κάνεις. Το «πεινάω από βαρεμάρα» είναι μια εμπειρία που πολλοί αναγνωρίζουν στην καθημερινότητά τους.

Η σχέση ανάμεσα στη βαρεμάρα και το φαγητό έχει μελετηθεί ως μέρος της λεγόμενης συναισθηματικής διατροφής. Η βαρεμάρα φαίνεται να αποτελεί ξεχωριστό παράγοντα που μπορεί να συνδέεται με την επιθυμία για φαγητό, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι κάθε φορά που τρώμε χωρίς να πεινάμε το κάνουμε λόγω βαρεμάρας.

Πείνα ή απλώς ανάγκη για κάτι διαφορετικό;

Η σωματική πείνα συνήθως αναπτύσσεται σταδιακά και συνοδεύεται από σήματα του οργανισμού ότι χρειάζεται ενέργεια. Η επιθυμία για φαγητό που εμφανίζεται απότομα, επειδή δεν έχουμε κάτι ενδιαφέρον να κάνουμε, μπορεί να είναι διαφορετική εμπειρία.

Δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσουμε τα δύο. Η όρεξη επηρεάζεται όχι μόνο από τη φυσιολογική ανάγκη για ενέργεια αλλά και από το περιβάλλον, τις συνήθειες, τα διαθέσιμα τρόφιμα και την ψυχολογική μας κατάσταση.

Η σύγχρονη έρευνα αντιμετωπίζει την πρόσληψη τροφής ως αποτέλεσμα πολλών παραγόντων και όχι μόνο ως απάντηση στην πείνα.

Γιατί η βαρεμάρα μπορεί να μας οδηγεί στο φαγητό;

Η βαρεμάρα συχνά συνοδεύεται από την αίσθηση ότι αυτό που κάνουμε εκείνη τη στιγμή δεν μας κρατά αρκετά απασχολημένους. Το φαγητό, αντίθετα, προσφέρει άμεσα αισθητηριακά ερεθίσματα: γεύση, μυρωδιά, υφή και μια μικρή αλλαγή στη δραστηριότητα.

Πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι η βαρεμάρα μπορεί να συνδέεται με αυξημένη επιθυμία για σνακ ή με αλλαγές στις επιλογές τροφίμων. Σε μία σειρά μελετών, η κατάσταση βαρεμάρας συνδέθηκε με μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής και μεγαλύτερη επιθυμία για σνακ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η βαρεμάρα προκαλεί από μόνη της υπερφαγία. Οι ατομικές διαφορές έχουν σημασία και η έρευνα γύρω από τη συναισθηματική διατροφή παραμένει σύνθετη.

Γιατί το βραδινό τσιμπολόγημα είναι τόσο συχνό;

Η βαρεμάρα μπορεί να εμφανίζεται πιο εύκολα όταν έχουμε ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις της ημέρας και δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη δραστηριότητα να μας απασχολεί.

Είναι επίσης πιθανό να έχει δημιουργηθεί μια συνήθεια: τηλεόραση και σνακ, υπολογιστής και κάτι γλυκό ή κινητό και συνεχές τσιμπολόγημα. Με τον χρόνο, το ένα μπορεί να γίνει σήμα για το άλλο.

Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να μην χρειάζεται πάντα να «πολεμήσουμε» την επιθυμία για φαγητό. Ίσως χρειάζεται πρώτα να αναγνωρίσουμε τι ακριβώς μας λείπει εκείνη τη στιγμή.

Πριν ανοίξεις το ντουλάπι, κάνε μια μικρή παύση

Δεν χρειάζεται να απαγορεύσεις στον εαυτό σου να φάει. Μπορείς όμως να δοκιμάσεις μια απλή ερώτηση:

«Πεινάω ή θέλω κάτι να κάνω;»

Αν η απάντηση δεν είναι ξεκάθαρη, μπορείς να περιμένεις λίγα λεπτά και να αλλάξεις δραστηριότητα. Ένα σύντομο περπάτημα, ένα τηλεφώνημα, λίγη μουσική, ένα ντους ή μια μικρή δουλειά στο σπίτι μπορεί να σου δείξει αν η επιθυμία ήταν πραγματική πείνα ή απλώς ανάγκη για αλλαγή.

Αν εξακολουθείς να πεινάς, το φαγητό δεν είναι κάτι που χρειάζεται να «κερδίσεις». Η ιδέα είναι να αναγνωρίσεις καλύτερα το σήμα, όχι να αγνοήσεις την πείνα.

Δεν χρειάζεται να φοβάσαι το φαγητό από βαρεμάρα

Το να φας κάτι επειδή βαριέσαι περιστασιακά δεν σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα στη διατροφή σου.

Πιο χρήσιμο είναι να παρατηρήσεις αν γίνεται επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Αν βρίσκεσαι συχνά να τρως χωρίς να πεινάς, ιδιαίτερα όταν αισθάνεσαι άγχος, μοναξιά, στενοχώρια ή έντονη συναισθηματική πίεση, αξίζει να δεις τι συμβαίνει πίσω από αυτή τη συμπεριφορά.

Η έρευνα δείχνει ότι η συναισθηματική διατροφή συνδέεται με διάφορες δυσκολίες στη ρύθμιση του φαγητού, αλλά οι σχέσεις αυτές διαφέρουν σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Όταν το φαγητό γίνεται η μόνη διέξοδος

Αν η κατανάλωση φαγητού χωρίς πείνα γίνεται συχνή, συνοδεύεται από απώλεια ελέγχου ή προκαλεί έντονη ενοχή και δυσφορία, είναι καλό να μην αντιμετωπίζεται απλώς ως «κακή συνήθεια».

Ένας επαγγελματίας υγείας ή ειδικός ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει να διερευνηθούν οι παράγοντες που βρίσκονται πίσω από τη συμπεριφορά, ιδιαίτερα όταν αυτή επηρεάζει την καθημερινότητα ή τη σχέση με το φαγητό.

Μερικές φορές δεν ψάχνουμε φαγητό

Η βαρεμάρα δεν σημαίνει πάντα ότι πεινάμε. Μερικές φορές μπορεί απλώς να αναζητούμε κάτι που θα αλλάξει τη διάθεσή μας ή θα σπάσει τη μονοτονία της στιγμής.

Το να αναγνωρίσουμε αυτή τη διαφορά δεν σημαίνει ότι πρέπει να στερηθούμε το φαγητό. Μπορεί απλώς να μας βοηθήσει να καταλάβουμε καλύτερα τι χρειαζόμαστε κάθε φορά.