Οι υπερτασικές διαταραχές της εγκυμοσύνης δεν είναι ένα ενιαίο πρόβλημα και δεν αντιμετωπίζονται με μία απλή εξέταση. Περιλαμβάνουν καταστάσεις όπως η προεκλαμψία και μπορούν να εξελιχθούν γρήγορα, επηρεάζοντας τη μητέρα, το έμβρυο και το νεογνό. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας παρουσίασε στις 8 Οκτωβρίου 2026 έναν νέο παγκόσμιο οδικό χάρτη, με στόχο να συνδέσει την έρευνα με την καθημερινή προγεννητική και επείγουσα φροντίδα.

Ο οδικός χάρτης δεν αποτελεί εξατομικευμένη ιατρική οδηγία ούτε αντικαθιστά τις εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες. Περιγράφει, όμως, τα συστημικά βήματα που χρειάζονται ώστε η έγκαιρη μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, η αξιολόγηση πρωτεΐνης στα ούρα, η πρόσβαση σε κατάλληλα φάρμακα, η παραπομπή και η επείγουσα μαιευτική φροντίδα να είναι διαθέσιμα όταν χρειάζονται.

Πόσο συχνό είναι το πρόβλημα

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, οι υπερτασικές διαταραχές περιπλέκουν περίπου το 10% έως 15% των κυήσεων παγκοσμίως. Ο οργανισμός εκτιμά ότι συνδέονται με περίπου το 16% των μητρικών θανάτων και με σημαντικό αριθμό θανάτων νεογνών και θνησιγενειών. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν τον παγκόσμιο πληθυσμό και δεν περιγράφουν τον προσωπικό κίνδυνο μιας εγκύου.

Ο κίνδυνος και η πρόσβαση στη φροντίδα διαφέρουν σημαντικά μεταξύ χωρών και περιοχών. Σε περιβάλλοντα με περιορισμένη προγεννητική παρακολούθηση, ελλείψεις προσωπικού ή μεγάλες αποστάσεις από μαιευτικές μονάδες, η καθυστέρηση μπορεί να αυξήσει τη βαρύτητα των επιπλοκών.

Γιατί η μέτρηση της πίεσης έχει κεντρικό ρόλο

Η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να εμφανιστεί χωρίς έντονα συμπτώματα. Γι’ αυτό η τακτική μέτρηση κατά την εγκυμοσύνη έχει μεγαλύτερη αξία από την αναμονή μέχρι να αισθανθεί κάποια γυναίκα ότι κάτι δεν πάει καλά. Η αξιολόγηση δεν βασίζεται σε μία απομονωμένη τιμή: ο επαγγελματίας υγείας εξετάζει το ιστορικό, την εβδομάδα κύησης, επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και, όταν χρειάζεται, εργαστηριακά ή άλλα ευρήματα.

Η σωστή τεχνική μέτρησης είναι επίσης σημαντική. Η κατάλληλη περιχειρίδα, η στάση του σώματος και λίγα λεπτά ηρεμίας πριν από τη μέτρηση επηρεάζουν το αποτέλεσμα. Μια οικιακή συσκευή μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες μόνο όταν έχει επιλεγεί και χρησιμοποιείται με ιατρική καθοδήγηση· δεν αρκεί για διάγνωση ή αλλαγή θεραπείας.

Προεκλαμψία: τι χρειάζεται να γνωρίζουμε

Η προεκλαμψία είναι υπερτασική διαταραχή που μπορεί να συνοδεύεται από ενδείξεις δυσλειτουργίας οργάνων ή προβλήματα που αφορούν τον πλακούντα και την ανάπτυξη του εμβρύου. Δεν προκαλεί πάντοτε τα ίδια συμπτώματα και δεν εμφανίζεται μόνο σε μία συγκεκριμένη ομάδα εγκύων.

Πιθανά προειδοποιητικά σημεία μπορεί να περιλαμβάνουν έντονο ή επίμονο πονοκέφαλο, διαταραχές όρασης, έντονο πόνο στο άνω μέρος της κοιλιάς, ξαφνική δύσπνοια ή απότομη επιδείνωση της γενικής κατάστασης. Το οίδημα μπορεί να εμφανιστεί και σε φυσιολογική κύηση και δεν αρκεί μόνο του για διάγνωση. Σε ανησυχητικά συμπτώματα χρειάζεται άμεση επικοινωνία με μαιευτήρα ή επείγουσα υπηρεσία, σύμφωνα με τις τοπικές οδηγίες.

Τι προτείνει ο παγκόσμιος οδικός χάρτης

Ο ΠΟΥ οργανώνει τις προτεραιότητες σε πολλαπλά επίπεδα:

• Έρευνα και καινοτομία: καλύτερη πρόβλεψη, έγκαιρη ανίχνευση και ασφαλέστερες θεραπευτικές επιλογές.
• Κλινική καθοδήγηση: ενημερωμένες, εφαρμόσιμες οδηγίες που μπορούν να προσαρμόζονται στα εθνικά συστήματα.
• Πρόσβαση: διαθεσιμότητα αξιόπιστης μέτρησης πίεσης, διαγνωστικών εξετάσεων και βασικών φαρμάκων.
• Παραπομπή: σαφείς διαδρομές ώστε μια επιδείνωση να οδηγεί γρήγορα στο κατάλληλο επίπεδο φροντίδας.
• Επείγουσα μαιευτική φροντίδα: εκπαιδευμένο προσωπικό, εξοπλισμός και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης.
• Λογοδοσία: καταγραφή αποτελεσμάτων και έλεγχος αν οι παρεμβάσεις φτάνουν στις γυναίκες που τις χρειάζονται.

Φάρμακα και πρόληψη: όχι χωρίς ιατρική εκτίμηση

Ο οδικός χάρτης αναφέρεται στη σημασία της πρόσβασης σε παρεμβάσεις όπως η ασπιρίνη για συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου, τα αντιυπερτασικά και το θειικό μαγνήσιο σε κατάλληλες κλινικές συνθήκες. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι κατάλληλα για κάθε εγκυμοσύνη ή ότι μπορούν να ξεκινήσουν χωρίς ιατρική οδηγία.

Η επιλογή εξαρτάται από τη διάγνωση, το ιστορικό, την ηλικία κύησης, άλλες παθήσεις και την εκτίμηση οφέλους-κινδύνου. Η αυτοθεραπεία ή η διακοπή συνταγογραφημένου φαρμάκου μπορεί να είναι επικίνδυνη.

Η παρακολούθηση συνεχίζεται και μετά τον τοκετό

Οι υπερτασικές διαταραχές μπορεί να εμφανιστούν ή να επιδεινωθούν και μετά τον τοκετό. Παράλληλα, ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι μια τέτοια επιπλοκή συνδέεται με αυξημένο μελλοντικό κίνδυνο χρόνιας υπέρτασης, καρδιαγγειακής νόσου, εγκεφαλικού επεισοδίου και νεφρικής νόσου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα θα εμφανίσει αυτές τις παθήσεις. Σημαίνει ότι το ιστορικό της εγκυμοσύνης πρέπει να παραμένει μέρος του ιατρικού φακέλου και να λαμβάνεται υπόψη στη μακροχρόνια παρακολούθηση.

Πρακτικές ερωτήσεις για την επόμενη επίσκεψη

• Ποια είναι η σωστή συχνότητα μέτρησης της πίεσης για τη δική μου εγκυμοσύνη;
• Χρειάζομαι οικιακή συσκευή και πώς θα ελεγχθεί η ακρίβειά της;
• Ποια συμπτώματα απαιτούν άμεση επικοινωνία και ποιον αριθμό καλώ;
• Υπάρχουν παράγοντες κινδύνου που αλλάζουν το πλάνο παρακολούθησης;
• Πώς θα γίνει η παρακολούθηση μετά τον τοκετό;

Τα όρια των παγκόσμιων εκτιμήσεων

Οι αριθμοί του ΠΟΥ συνδυάζουν δεδομένα από διαφορετικά συστήματα υγείας και επίπεδα καταγραφής. Αποτελούν εκτιμήσεις για το παγκόσμιο φορτίο, όχι πρόβλεψη για μια συγκεκριμένη εγκυμοσύνη. Οι τοπικές οδηγίες, η κλινική εξέταση και η γνώμη της μαιευτικής ομάδας έχουν προτεραιότητα.

Πηγή: Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, παγκόσμιος οδικός χάρτης για τις υπερτασικές διαταραχές της εγκυμοσύνης, 8 Οκτωβρίου 2026.