Το παντοθενικό οξύ, γνωστό και ως βιταμίνη Β5, είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη που συμμετέχει στον μεταβολισμό των θρεπτικών συστατικών και στη σύνθεση λιπαρών οξέων. Η ονομασία του προέρχεται από την ελληνική λέξη «παντού» — και πράγματι βρίσκεται σε πολλά τρόφιμα. Αυτός είναι και ο λόγος που η πραγματική έλλειψη είναι σπάνια σε ανθρώπους που ακολουθούν μια ποικίλη διατροφή.

Τι κάνει η βιταμίνη Β5

Το σώμα χρησιμοποιεί το παντοθενικό οξύ για να σχηματίσει το συνένζυμο Α, ένα μόριο με κεντρικό ρόλο σε πολλές μεταβολικές διεργασίες. Με απλά λόγια, βοηθά τα κύτταρα να αξιοποιούν υδατάνθρακες, λίπη και πρωτεΐνες. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια μεγαλύτερη δόση «δίνει περισσότερη ενέργεια» σε έναν άνθρωπο που ήδη καλύπτει τις ανάγκες του· οι βιταμίνες δεν λειτουργούν σαν διεγερτικά.

Πόση χρειαζόμαστε

Σύμφωνα με το Γραφείο Συμπληρωμάτων Διατροφής των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ, η επαρκής πρόσληψη για τους περισσότερους ενήλικες είναι 5 mg την ημέρα. Η τιμή αυξάνεται στα 6 mg κατά την εγκυμοσύνη και στα 7 mg κατά τον θηλασμό. Οι τιμές αυτές αφορούν τη συνολική ημερήσια πρόσληψη από τρόφιμα και, εφόσον χρησιμοποιούνται, συμπληρώματα.

Πηγές στη διατροφή

Το παντοθενικό οξύ υπάρχει σε μεγάλη ποικιλία τροφίμων. Καλές πηγές μπορούν να είναι:

• κοτόπουλο, μοσχάρι και εντόσθια,
• αυγά και γαλακτοκομικά προϊόντα,
• μανιτάρια και αβοκάντο,
• πατάτες, μπρόκολο και άλλα λαχανικά,
• δημητριακά ολικής άλεσης, όσπρια και ξηροί καρποί.

Η επεξεργασία και το μαγείρεμα μπορούν να μειώσουν μέρος της περιεκτικότητας, όμως μια διατροφή με ποικιλία συνήθως προσφέρει επαρκείς ποσότητες χωρίς ειδικό σχεδιασμό.

Πότε εμφανίζεται έλλειψη

Η μεμονωμένη έλλειψη βιταμίνης Β5 είναι εξαιρετικά σπάνια. Έχει παρατηρηθεί κυρίως σε περιπτώσεις πολύ σοβαρού υποσιτισμού και συχνά συνυπάρχει με ελλείψεις άλλων θρεπτικών συστατικών. Πιθανά συμπτώματα που έχουν περιγραφεί περιλαμβάνουν κόπωση, ευερεθιστότητα, διαταραχές ύπνου και μουδιάσματα ή αίσθημα καύσου στα άκρα. Επειδή αυτά τα συμπτώματα είναι μη ειδικά, δεν μπορούν από μόνα τους να τεκμηριώσουν έλλειψη.

Άτομα με σπάνιες μεταβολικές διαταραχές μπορεί να έχουν ειδικές ανάγκες και χρειάζονται παρακολούθηση από εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας. Η αυτοδιάγνωση βάσει συμπτωμάτων ή μη επικυρωμένων εξετάσεων δεν είναι αξιόπιστη.

Χρειάζεται συμπλήρωμα;

Για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους, η κάλυψη των αναγκών μέσω τροφίμων είναι εφικτή. Τα συμπληρώματα συχνά περιέχουν παντοθενικό ασβέστιο ή παντεθίνη και μπορεί να δίνουν δόσεις πολύ υψηλότερες από την ημερήσια ανάγκη. Η ύπαρξη μεγάλης δόσης στην ετικέτα δεν αποδεικνύει πρόσθετο όφελος.

Δεν έχει καθοριστεί ανώτατο ανεκτό όριο πρόσληψης, επειδή δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες στις συνήθεις προσλήψεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πολύ μεγάλες ποσότητες είναι πάντοτε χρήσιμες ή χωρίς ενοχλήσεις· υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσουν γαστρεντερικά συμπτώματα, όπως διάρροια.

Τι να κρατήσουμε

Η βιταμίνη Β5 είναι απαραίτητη, αλλά όχι σπάνια στη διατροφή. Μια ποικιλία τροφίμων καλύπτει συνήθως τις ανάγκες, ενώ η πραγματική έλλειψη είναι ασυνήθιστη. Αν υπάρχει επίμονη κόπωση, μούδιασμα ή άλλο σύμπτωμα, η σωστή κίνηση είναι ιατρική αξιολόγηση — όχι η τυχαία λήψη υψηλών δόσεων.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.