Η βιταμίνη Κ είναι λιποδιαλυτή βιταμίνη που συμμετέχει στην ενεργοποίηση πρωτεϊνών απαραίτητων για τη φυσιολογική πήξη του αίματος. Παίζει επίσης ρόλο στον μεταβολισμό των οστών, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι ένα συμπλήρωμα βιταμίνης Κ είναι αυτομάτως λύση για την οστεοπόρωση ή την καρδιαγγειακή προστασία. Τα διαθέσιμα δεδομένα για τέτοιες χρήσεις παραμένουν σύνθετα και δεν στηρίζουν την αυτοθεραπεία.

Πόση βιταμίνη Κ χρειαζόμαστε;

Οι τιμές επαρκούς πρόσληψης που χρησιμοποιεί το αμερικανικό Food and Nutrition Board είναι 120 μικρογραμμάρια την ημέρα για τους ενήλικες άνδρες και 90 μικρογραμμάρια για τις ενήλικες γυναίκες. Για την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό η τιμή για ενήλικες γυναίκες παραμένει 90 μικρογραμμάρια. Πρόκειται για τιμές αναφοράς για υγιείς ανθρώπους, όχι για θεραπευτικές δόσεις.

Η κλινικά σημαντική έλλειψη είναι σπάνια στους υγιείς ενήλικες που τρέφονται ποικίλα. Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζονται άτομα με δυσαπορρόφηση, ορισμένες παθήσεις του γαστρεντερικού ή ιστορικό βαριατρικής επέμβασης, καθώς και όσοι λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν τον μεταβολισμό ή την απορρόφηση της βιταμίνης.

Ποιες τροφές είναι καλές πηγές;

Η φυλλοκινόνη, γνωστή και ως βιταμίνη Κ1, βρίσκεται κυρίως στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά. Σπανάκι, μπρόκολο, λάχανα, μαρούλι και άλλα πράσινα λαχανικά μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ημερήσια πρόσληψη. Πηγές είναι επίσης ορισμένα φυτικά έλαια και φρούτα. Οι μενακινόνες, μορφές βιταμίνης Κ2, υπάρχουν σε ορισμένα ζυμωμένα τρόφιμα και σε μικρότερες ποσότητες σε κρέας, γαλακτοκομικά και αυγά.

Επειδή η βιταμίνη Κ είναι λιποδιαλυτή, η απορρόφησή της από τα λαχανικά μπορεί να διευκολύνεται όταν το γεύμα περιέχει μια λογική ποσότητα λίπους — για παράδειγμα λίγο ελαιόλαδο στη σαλάτα. Δεν χρειάζεται υπερβολή: ο στόχος είναι μια σταθερή, ισορροπημένη διατροφή.

Βιταμίνη Κ και βαρφαρίνη: το κρίσιμο σημείο είναι η σταθερότητα

Η βιταμίνη Κ αλληλεπιδρά με τη βαρφαρίνη και με παρόμοια αντιπηκτικά που λειτουργούν ως ανταγωνιστές της. Η απότομη αύξηση ή μείωση της πρόσληψης μπορεί να αλλάξει την αντιπηκτική δράση. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ασθενής πρέπει να αφαιρέσει όλα τα πράσινα λαχανικά από τη διατροφή του. Η ασφαλέστερη αρχή είναι να διατηρεί όσο γίνεται σταθερή την ποσότητα που καταναλώνει από εβδομάδα σε εβδομάδα και να ενημερώνει τον θεράποντα ιατρό πριν από μεγάλη διατροφική αλλαγή ή έναρξη συμπληρώματος.

Όποιος λαμβάνει αντιπηκτική αγωγή δεν πρέπει να αλλάζει μόνος του ούτε τη δόση του φαρμάκου ούτε τη διατροφή του για να «διορθώσει» μια εξέταση. Η ρύθμιση γίνεται με ιατρική παρακολούθηση και, όπου απαιτείται, με έλεγχο INR.

Χρειάζεται συμπλήρωμα;

Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, μια ποικίλη διατροφή μπορεί να καλύψει τις ανάγκες. Δεν έχει καθοριστεί ανώτατο ανεκτό όριο για τη βιταμίνη Κ λόγω της χαμηλής τοξικότητας που έχει παρατηρηθεί, αλλά αυτό δεν αποτελεί άδεια για ανεξέλεγκτες υψηλές δόσεις. Τα συμπληρώματα μπορεί να περιέχουν πολύ διαφορετικές ποσότητες και μορφές, ενώ η κλινική τους χρησιμότητα εξαρτάται από το άτομο και την αγωγή του.

Πριν από συμπλήρωμα χρειάζεται συζήτηση με γιατρό ή φαρμακοποιό, ιδίως όταν υπάρχει αντιπηκτική θεραπεία, χρόνια νόσος, δυσαπορρόφηση, πρόσφατη επέμβαση ή ταυτόχρονη λήψη πολλών φαρμάκων.

Ένας πρακτικός τρόπος να τη βάλεις στο πιάτο

• Κράτησε πράσινα λαχανικά σε αρκετά γεύματα μέσα στην εβδομάδα, χωρίς απότομες μεταβολές στην ποσότητα.
• Συνδύασέ τα με μια μικρή πηγή λίπους, όπως ελαιόλαδο.
• Μην θεωρείς ότι «Κ2» σημαίνει αυτόματα καλύτερο ή αναγκαίο συμπλήρωμα.
• Αν λαμβάνεις βαρφαρίνη ή παρόμοιο φάρμακο, ενημέρωσε την ιατρική ομάδα πριν αλλάξεις ουσιαστικά τη διατροφή σου.

Σημείωση: Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά ιατρική αξιολόγηση ή εξατομικευμένη οδηγία.

Πηγή τεκμηρίωσης: NIH Office of Dietary Supplements — Vitamin K Fact Sheet for Health Professionals.